Trang chính » Bàn tròn, Bàn Tròn: Nghệ Thuật & Chính Trị, Chuyên Đề, Kiểm Duyệt Văn Hóa Nghệ Thuật Email bài này

Tôi muốn in sách ở Việt Nam

7 bình luận ♦ 26.01.2010

 

 

 

Bài viết “Hoà giải, kiểm duyệt và giao lưu” của tôi [damau.org 18.01.2010] đã có hai phản hồi chính của Nguyễn Đặng, có lẽ đang sống ở Việt Nam, và Trần Văn Tích, sống ở Đức. Ý kiến của Trần Văn Tích được ban biên tập đưa lên thành bài chủ “Chán ngán, ngại ngần” [damau.org 20.01.2010] với dự kiến là một tranh luận về chính sách liên quan đến xuất bản tại Việt Nam. Từ đó đã có thêm những ý kiến đóng góp khác với nhiều ý của Nguyễn-Đặng mà tôi quan tâm.

Trong phản hồi về bài viết “Hòa giải, kiểm duyệt và giao lưu”, Nguyễn Đặng cho rằng đề nghị của tôi về một hội nghị văn học với sự đóng góp của nhiều nhà văn, nhà thơ trong và ngoài nước thuộc nhiều trường phái, quan điểm là điều: “ai cũng muốn cả nhưng không ai làm nổi, làm được. Tóm lại là không tưởng với điều kiện VN hiện nay.”. Theo tôi hiểu ý trên thì những người làm văn học Việt Nam đều muốn hòa giải. Còn điều kiện hiện nay không cho họ hòa giải là vì chính sách của nhà nước. Chính sách này theo tôi là sự kiểm duyệt, gọt dũa những tư tưởng không đúng với đường lối của nhà nước. Chỉ khi nào đi đúng với lề nhà nước vạch ra, hay truyền ra, khi đó là hòa giải. Như thế những người kiểm duyệt không phải những người làm văn học.

Trong một phản hồi bài của Trần Văn Tích, Nguyễn Đặng viết “Bạn đọc thông minh lắm, họ biết ai có tấm lòng với văn học và ai phá văn học, cả trong và ngoài nước. Họ sẽ là người phán xét sau cùng.” [21.01.2010].

Tôi có thể đưa ra thí dụ về một vài người có tấm lòng với văn học Việt, đó là hai nhà văn Nguyễn Mộng Giác và Nhật Tiến, mà Nguyễn Đặng cũng đã nhắc đến. Nguyễn Mộng Giác có tác phẩm lịch sử thời Tây Sơn “Sông Côn mùa lũ” được xuất bản tại Việt Nam. Nhưng tại sao những tác phẩm khác của ông không được xuất bản, phát hành trong nước, như “Bão rớt”, “Tiếng chim vườn cũ”, “Đường một chiều” hay “Xuôi dòng”, “Mùa biển động”, “Nghĩ về văn học hải ngoại”, “Bạn văn, một thuở…”.

Với nhà văn Nhật Tiến cũng thế, ông không chỉ có “Quê nhà quê người” (viết chung với Nhật Tuấn, người anh em sống trong nước và được Nxb Văn học Việt Nam in năm 1994) mà còn gần 30 tác phẩm nữa như “Thềm hoang”, “Chim hót trong lồng”, “Tiếng kèn”, “Mồ hôi của đá” v.v… Chưa kể “Thuyền nhân, vài trang bi sử” là bút kí về một quãng đời với nhiều nghiệt ngã của tác giả.

Nếu cho độc giả là người thông minh và phán xét sau cùng là của họ mà không cho họ được đọc hết về Nguyễn Mộng Giác, về Nhật Tiến – hay nhiều tác giả khác – thì làm sao họ biết để có những phán xét sau cùng. Không những thế, những giới hạn và kiểm duyệt còn có thể làm cho độc giả hiểu sai về tác giả nữa. Đây là điểm quan trọng nhất.

Với chính sách xuất bản hiện tại ở Việt Nam, bài viết này bàn thêm về vấn đề in ấn trong khung cảnh của nền kinh tế hiện hành trong nước.

Từ gần một phần tư thế kỉ qua, vì nhận thức được rằng chính sách kinh tế tập trung theo khuôn mẫu xã hội chủ nghĩa đã không đem lại những tiến bộ về sản xuất cũng như dịch vụ để phục vụ nhân dân, vì thế chính sách “đổi mới” đã được áp dụng tại Việt Nam từ năm 1986 và một nền kinh tế nhiều thành phần đã được thành hình. Nhiều khu vực kinh tế, dịch vụ không còn do nhà nước độc quyền và nhiều công ti tư nhân đã được lập ra, có sức cạnh tranh cao. Xây cất, du lịch, may mặc, thực phẩm là những thí dụ.

Cũng từ khi mở cửa đón du khách phương Tây, nhiều công ti dịch vụ cũng nhắm vào đối tượng phục vụ là người ngoại quốc hay người Việt ở nước ngoài.

Cách đây không lâu tôi có người thân quen lập gia đình. Hỏi thăm và được biết hai bạn khi chuẩn bị cho đám cưới đã dùng nhiều dịch vụ tại Việt Nam, từ may quần áo cưới, in thiệp, chụp ảnh kiểu hay những món quà nhỏ tặng khách dự tiệc đều là sản phẩm từ quê nhà. Sau khi đã định ngày cưới, hai bạn về Việt Nam một chuyến để lo xong tất cả những dịch vụ trên rồi đem hàng về Mỹ và tổ chức đám cưới.

Ngày nay nhiều người về Việt Nam may quần áo, đặt hàng những sản phẩm mỹ nghệ, thủ công, cờ quạt đem về dùng trong nhà hay cho những dịp hội hè, đình đám của các tổ chức cộng đồng, xã hội, tôn giáo. Có người khác mua bát dĩa, dao kéo. Người khác mua thuốc, mua rượu đem về Mỹ uống. Việt Nam bây giờ còn cung cấp những dịch vu y tế, thẩm mỹ cho khách nước ngoài vì đã có nhiều người về làm răng, các bà các cô – ngay cả các ông nữa – cũng về Việt Nam sửa sắc đẹp. Rẻ hơn bên Mỹ nhiều.

Bằng kinh nghiệm cá nhân, tôi thấy nhiều nhà may, công ti thuê xe con làm ăn đàng hoàng, tôn trọng hợp đồng và dịch vụ, sản phẩm làm ra đúng như khách hàng mong muốn.

Trong những năm qua trên một số báo Việt ngữ ở California còn đăng những rao vặt bán nhà ở Việt Nam. Như thế là nhắm vào khách mua là người Việt ở nước ngoài.

Trong số các dịch vụ do người trong nước cung cấp cho người Việt hải ngoại, chuyện in lịch và thiệp cưới ở Việt Nam xem ra khá phổ thông trong cộng đồng người Việt ở Hoa Kỳ. Nhiều cuốn lịch do các cơ sở thương mại ở Mỹ tặng khách hàng vào dịp cuối năm là sản phẩm in từ Việt Nam. Kĩ thuật in ấn cao và có nhiều nét văn hoá, nghệ thuật đẹp.

Tôi sống ở nước ngoài đã lâu, có cơ hội làm việc và du lịch qua nhiều nơi trên thế giới. Đi đến đâu cũng ghi lại ít nhiều cảm xúc, quan sát về những điều mình thấy được, cảm nghiệm được. Nhiều bài đăng báo trong hơn ba mươi năm qua có một số bạn đọc nhớ mãi và có nhiều bạn hỏi tôi có ý định in sách hay không.

Những năm gần đây tôi có một ý định đem sách về in ở Việt Nam, nhưng không phát hành ở đó, vì có chính sách kiểm duyệt. Chỉ in trong nước thôi, rồi đem về Mỹ phát hành.

Bạn đọc có thể cho rằng điều này nghịch lý. Không đâu bạn. Tôi muốn in trong nước vì giá tương đối rẻ hơn ở Mỹ và cũng muốn giúp cho một số người trong nước có việc làm. Ngày nay Việt Nam đang là nơi cung cấp dịch vụ cho nhiều khách hàng, đơn lẻ cũng như công ti, như đã kể ra trên. Như thế một tác giả tự xuất bản hay một nhà xuất bản nước ngoài có thể in sách tại Việt Nam rồi đem ra hải ngoại phát hành được không?

Không bàn đến luật xuất bản của Việt Nam vì dĩ nhiên là có kiểm duyệt. Ở đây nói đến quyền tự do kinh doanh của người dân. Nếu trong nước đã in thiệp cưới, in lịch cho hải ngoại, đã cung cấp nhiều dịch vụ cho người nước ngoài tiêu dùng, như thế có luật nào cấm nhà in trong nước cung cấp dịch vụ in ấn theo đơn đặt hàng của nước ngoài và sản phẩm được tiêu dùng ở ngoại quốc. Như nhiều mặt hàng khác.

Hay là tại Việt Nam với “kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” thì những gì thuộc về tư tưởng vẫn bị cấm rao hàng.

 

© Buivanphu 01.2010

 

 

 

.

bài đã đăng của Bùi văn Phú


7 bình luận »

  • Hoàng Đại Dương viết:

    Có mấy câu hỏi đặt ra:
    1.  Khi in sách ở VN, liệu bác Phú có cần xin giấy phép hay không?
    2.  Nếu không có giấy phép, làm sao bác Phú có thể gửi qua Mỹ với số lượng lớn 1000 cuốn mà hải quan không hỏi thăm sức khoẻ?
    3.  Nếu dấm dúi cho lọt cửa quyền, bác Phú vô tình ủng hộ cho các ngài tham nhũng.
    Theo tôi, chỉ có bộ 4T mới có thể trả lời những câu hỏi trên.  Và theo đường lối chính sách hiện tại của họ, việc outsource của bác Phú, tôi nghĩ, không thể thực hiện được.

  • Tôn Thất Thái Dương viết:

    Câu chuyện hòa giải:
     
    Nhà văn Việt kiều: “Bẩm các quan Nhà nước, chúng con xa quê hương lâu năm, nhớ nhà quá, muốn về xin hòa giải ạ.”
     
    Quan Nhà nước: “Muốn xin hòa giải hả? Được.” (Xoay sang bọn quân canh lính gát) “Lục soát thằng này cẩn thận, coi nó có mang cái chữ nghĩa gì vi phạm đường lối hay không!” (Xoay sang nhà văn Việt kiều) “Cúi đầu xuống! Về đây mà không biết phép tắc hả!”…
     
    Đại khái mở đầu là vậy. Xin xem tiếp hồi sau sẽ rõ.
     

  • Nguyễn Đặng viết:

    Bác Bùi Văn Phú viết:
    Trong một phản hồi bài của Trần Văn Tích, Nguyễn Đặng viết “Bạn đọc thông minh lắm, họ biết ai có tấm lòng với văn học và ai phá văn học, cả trong và ngoài nước. Họ sẽ là người phán xét sau cùng.” [21.01.2010].
    Tôi có thể đưa ra thí dụ về một vài người có tấm lòng với văn học Việt, đó là hai nhà văn Nguyễn Mộng Giác và Nhật Tiến, mà Nguyễn Đặng cũng đã nhắc đến. Nguyễn Mộng Giác có tác phẩm lịch sử thời Tây Sơn “Sông Côn mùa lũ” được xuất bản tại Việt Nam. Nhưng tại sao những tác phẩm khác của ông không được xuất bản, phát hành trong nước, như “Bão rớt”, “Tiếng chim vườn cũ”, “Đường một chiều” hay “Xuôi dòng”, “Mùa biển động”, “Nghĩ về văn học hải ngoại”, “Bạn văn, một thuở…”.
    Không có chi dấu được dưới thời đại thông tin toàn cầu này, đừng lo bác à. “Bạn đọc thông minh lắm”. Trong lịch sử triều đại sau thường trù dập tác giả của triều dại trước, nhưng những áng văn hay vẫn còn đến mai sau.
    Có một số bạn trẻ ham văn học hỏi tui sau khi đọc Nhật Tiến và Nguyễn Mộng Giác, tui nói trước 75  mấy vị này là cây đa cây đề đó. Nghe  vậy họ tìm đọc, và hầu như đọc được cả. Chán gì trên mạng, ngay cả Mùa Biển Động cũng đã có trên mạng rồi mà.
    Tui sợ nhất là kiểu” Chưa làm nghè đã đe hàng tổng”.
    Đề nghị ai đó có tác phẩm nào hay hay mà hiền chút, như hai ông NMG và NT (để khỏi bị kiểm duyệt), in đại một cuốn. Tui nghĩ rằng tha hồ dân chúng  trong nước  tìm đọc  đấy.
    Vấn đề quan trọng nhất là đến được với  bạn đọc. In trong nước, ngoài nước, hay trên mạng chỉ là phương tiện thôi mà..
    Bác và tui đều suy nghĩ giống nhau, chỉ khác nhau ở cách diễn giải thôi. Tại một điều đơn giản, tui đang ở VN còn bác ở  nước ngoài.  Hy vọng đừng vì một điều gì đó ngoài văn chương mà đẩy nhau về phía đối phương, buồn lắm!
     

  • phan ngọc viết:

    Thưa anh Bùi Văn Phú:
    Mới tháng trước tôi  thấy nhà sách  bày bán cuốn thơ Trần Thiện Hiệp, cuốn tiểu thuyết Hoàng Khởi Phong và một số sách khác của tác giả hải ngoại không nhớ tên. Hình như có Khánh Trường, Nguyễn Tường Bách, Trần Kiêm Đoàn, Nam Dao (??).
    Theo chỗ tôi biết, Trần Thiện Hiệp, Hoàng Khởi Phong, Nguyễn Mộng Giác v..v… đều có nhiều độc gỉả ở hải ngoại, có người như Nguyễn Mộng Giác cầm chịch tờ Văn Học hơn chục năm. Hải ngoại mà không có tờ Văn học thì mất toi một nửa. Họ có phải là:

    “Theo tôi hiểu ý trên thì những người làm văn học Việt Nam đều muốn hòa giải…”

    là những người như anh nói không?

    Còn theo anh in sách trong nước thì có phải hoà giải gì đó không?

    Phan Ngọc

  • Trần Đăng Khoa viết:

    Tôi đồng ý với ông Hoàng Đại Dương.

    Chuyện in ấn tại VN trên phương diện danh chánh ngôn thuận là bất khả. Ta có thể làm được việc ấy với sự giúp đỡ của những người trong nước, họ sẽ móc nối các quan chức, tiến hành các chi phí không có tên… Mà nếu như vậy thì còn gì là cái thông điệp mà chúng ta muốn mang đến: Trong sáng, trung thực…

    Có những sách xuất bản trong nước đàng hoàng mà lại lọt lưới kiểm duyệt vì đơn giản là mấy nhân viên kiểm duyệt (và cả quan chức) bận việc khác (hấp dẫn hơn) và không đủ hiểu biết để nắm bắt 1 vấn đề, 1 thông điệp được coi là nhạy cảm.

  • Yên Ba viết:

    Thưa anh Bùi Văn Phú!
    Tôi cũng là người viết ở trong nước. Trước đây, tôi in được 3 cuốn thơ, trong đó có một cuốn lọt lưới kiểm duyệt, nhưng sau đó bị nhắc nhở về tư tưởng. Tôi muốn in tiếp 2 cuốn nữa, nhưng tình hình đã khác rồi, việc xuất bản ngày càng bị xiết lại chặt hơn. Có hai nhà xuấn bản, một thì im lặng không hồi âm (vì cảm thấy khó nói), một thì đề nghi thay chừng 1/2 số bài… Các nhà in có tư cách pháp nhân ở Việt Nam không dám in sách, nếu không có giấy phép xuất bản, vì nếu in sẽ là in lậu, vi phạm luật xuất bản. Vấn đề hoà giải trên lĩnh vực văn học nghệ thuật, chắc là phải đi từng bước chậm (một số tác giả hải ngoại đã có sách xuất bản ở Việt Nam) và muốn đạt được kết quả mỹ mãn chắc là phải có thêm thời gian dài nữa. Những nhà quản lý xuất bản (và những nhà lãnh đạo các nhà quản lý xuất bản) cần phải có cái nhìn nhân văn hơn trong chuyện này, không khư khư ôm lấy tư tưởng “nhìn đâu cũng thấy địch phá hoại, thấy diễn biến hoà bình”…

  • Bùi Văn Phú viết:

    Cám ơn các bạn Hoàng Đại Dương, Tôn Thất Thái Dương, Nguyễn Đặng, Phan Ngọc, Trần Đăng Khoa và Yên Ba đã góp ý về bài viết trên.

    Riêng bạn đọc Yên Ba từ trong nước cho biết bạn có 3 cuốn sách được in. Nhưng đọc ý kiến của bạn, tôi hiểu là mới chỉ có 1 cuốn được in, còn 2 cuốn kia vì bị kiểm duyệt chặt chẽ hơn nên đến nay cũng chưa thể xuất bản được.

    Qua những ý kiến của các bạn, tôi hiểu là việc kinh doanh in ấn ở Việt Nam cũng bị ràng buộc bởi luật xuất bản. Một sản phẩm, có thể chỉ đơn sơ như những tờ lịch và bất kể đó là của người trong nước hay người nước ngoài, nếu chưa được giấy phép của Bộ Thông tin Văn hóa thì chưa được phép in, dù in để mang ra nước ngoài tiêu dùng.

    Việc in ấn, phát hành tác phẩm của những tác giả có tư duy khác với quan điểm chính thống là một phần của mong ước hòa giải giữa người trong nước với nhau, cũng như giữa người Việt hải ngoại với nhà nước Việt Nam. Việc hòa giải là một tiến trình lâu dài, có nhiều thử thách.

    Tôi mong những ai có ý hướng hòa giải hãy lên tiếng, nêu lên vấn đề dù có những bất cập trước mặt. Từ ý hướng đẹp, tiến tới việc được nói lên ý nguyện của mình đã là một bước đáng trân trọng. Rồi từ những tự do phát biểu quan điểm đến khi có những chính sách đề cao tinh thần hòa giải còn là một bước khá xa.

    Nếu không có những chính sách cụ thể và những chủ trương đúng đắn đi kèm để đảm bảo cho sự hòa giải dân tộc thì đó mới chỉ là những lời nói, dễ bị gió cuốn đi.

    – Bùi Văn Phú

Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006-2012 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)