Biên Khảo
Đảo Ánh Sáng: Nhìn lại phong trào Người Vượt Biển và giới Tả khuynh Châu Âu – Tường thuật và nhận định của Thi Vũ
Miền Nam bị Bỏ Quên – Diễn từ của nhà văn Mark Frankland, bản dịch Việt ngữ của Nguyễn Đăng Thường
The Sympathizer của Nguyễn Thanh Việt: trận hỏa mù và tuổi trẻ Việt Nam – điểm sách/nhận định của Trùng Dương

Sáng Tác
Đất Sét Hết Vai – truyện ngắn của Trịnh Sơn
Khó Lòng Cạo, Tẩy  –  thơ của HHiếu

30 tháng Tư 1975, thời điểm xóa bỏ biên giới địa lý đã chia đôi Việt Nam từ Hiệp Định Geneva 1954, nhưng đó là biên giới duy nhất mà biến cố lịch sử này có thể xóa bỏ. Tất cả những gì còn lại liên quan đến đất nước Việt Nam đều bị nhát chém 30 tháng Tư chia thành hai phần: trước và sau 1975. Căn nhà này, cây cầu kia xây trước/sau 75; bác sĩ, kỹ sư, luật sư ấy, chuyên viên nọ tốt nghiệp trước/sau 75, bản nhạc này, tác phẩm hội họa, văn chương kia ra đời trước/sau 75; nền y tế trước/sau 75; nền giáo dục trước/sau 75; cách cư xử trước/sau 75; nếp suy nghĩ trước/sau 75; con người trước/ sau 75…

Chẳng những thế, 30 tháng Tư còn vạch ra một ranh giới mới: người Việt trong/ngoài nước.

30 tháng Tư năm nay, Da Màu gửi một câu hỏi duy nhất đến những người cầm bút trong và ngoài nước, khởi viết trước và sau 75, đã từng băng mình qua lửa đạn hay mới chỉ thấy chiến tranh trên màn hình máy vô tuyến… như một chuyên đề thu hẹp, để tìm hiểu xem ngày 30 tháng Tư thứ 41 đã đem lại gì cho đất nước nói chung và cho văn chương tiếng Việt nói riêng:

Dù muốn dù không, chúng ta cũng không thể phủ nhận rằng biến cố 30 tháng Tư đã tạo nên những ranh giới vô hình: ranh giới thời gian giữa văn chương trước và sau 1975, cũng như ranh giới không gian trong và ngoài nước. Theo ý riêng của tác giả, biến cố này đã (và đang) đem lại những ràng buộc hay tháo gỡ nào trên nền văn học Việt Nam. Và nếu không có biến cố này, văn phong/đề tài/ý thức trong sáng tác của tác giả sẽ khác với bây giờ không, và nếu có, khác như thế nào?

Chúng tôi cảm ơn các tác giả đã nhiệt tình trả lời phỏng vấn do Lưu Diệu Vân phụ trách và mời quý độc giả cùng theo dõi và chia sẻ bằng cách gửi câu trả lời của mình cho BBT Da Màu.

Trong tuần sẽ có các bài tham dự phỏng vấn của Âu thị Phục An, Huy Tưởng, Trần Hữu Dũng, Nguyễn Viện, Nguyễn Tấn Cứ, Bùi Vĩnh Phúc, Thường Quán, Tru Sa, Nguyễn Hàn Chung, Huỳnh Lê Nhật Tấn, Vương Ngọc Minh, Như Quỳnh De Prelle, Vũ Thành Sơn, Chu Thụy Nguyên, Nguyễn Nhân Trí ….

Chào mừng bạn đọc đến với tạp chí văn chương Da Màu
MIỀN NAM BỊ LÃNG QUÊN
3.05.2016
MIỀN NAM BỊ LÃNG QUÊN

Cớ chi tôi đã không cho [độc giả] biết rõ hơn về số phận của nhân vật người hùng của tôi? Có thể vì anh ta phải chia sẻ số phận của cái thế giới nơi anh đã xuất hiện: biến mất và bị lãng quên, mang theo một trong các chìa khóa may ra có thể giúp chúng ta hiểu biết thêm về thảm kịch Việt Nam và cuộc chiến tranh của nó.

Đất sét hết vai
3.05.2016

chính hay phụ, thiện hoặc ác, anh hùng và lưu manh, chỉ có thể là Thời gian hoặc chính họ. Lịch sử không phải đất sét để bất cứ ai có quyền nhào nặn theo ý mình. Có chăng, người viết nhìn thấy họ, phỏng vấn họ, xin lỗi họ, cảm ơn họ, dõi theo họ và lớn lên cùng họ.

Nguyễn Hàn Chung: Ẩn Nấp Đánh Đố
3.05.2016

Có người quay ngòi bút xoắn xít hót tụng ca, có người ngậm câm không nói không rằng trong cái tư thế cam chịu song vẫn có những người viết trong âm thầm quạnh quẽ chờ đợi cái ngày quang phục vô vọng. Người ra đi đến xứ sở tự do cũng không thể viết như ngày trước được nữa. Thoát lộ bàng bạc trong thơ ca ngoài nước là nỗi đau đớn căm hờn của người chiến bại, nỗi nhớ thương quặn thắt quê nhà và thân thuộc còn ở lại.

Vương Ngọc Minh: Không Bán Rẻ Linh Hồn
3.05.2016

Ya, bây giờ, cái gọi nền văn học, cho là của chung Việt Nam, bao gồm cả mảng văn học mấy mươi năm của miền Nam, trước 1975, theo tôi thấy, chúng ta nên tháo gỡ hẳn, cái mảng đấy ra, để riêng, để chung tội cho nó, còn, nguyên cái gọi nền văn học Việt Nam, ở miền Bắc, từ trước và sau 1975, nó vốn, luôn luôn bị ràng buộc, thủ dâm, thiển ý, thôi, chúng ta, hãy để cho bị ràng buộc, thủ dâm,

Đảo Ánh Sáng: Nhìn lại phong trào Người Vượt Biển và giới Tả khuynh Châu Âu
2.05.2016
Đảo Ánh Sáng: Nhìn lại phong trào Người Vượt Biển và giới Tả khuynh Châu Âu

Giới phản chiến tả khuynh chẳng sao chấp nhận chuyện các “anh hùng liệt sĩ” chiến đấu cho tự do thời trước, nay trở thành kẻ bạo ngược, và những kẻ “tay sai của đế quốc Mỹ” đang hoá thành nạn dân. Đáp ứng cuộc vận động cho Người Vượt Biển của chúng tôi, đông đảo trí thức Pháp thiện nguyện … không những cứu sống hàng nghìn người lâm nạn, mà còn phá vỡ lối nhìn rập khuôn.

‘The Sympathizer’: Trận hoả mù và tuổi trẻ Việt Nam
2.05.2016
‘The Sympathizer’: Trận hoả mù và tuổi trẻ Việt Nam

Phải thẳng thắn mà nhìn nhận là giữa các thế hệ 1 và 1.5 – khoan nói tới thế hệ 2 trở đi, gồm các em sinh ra tại Mỹ — hiện có một hố sâu ngăn cách: chúng ta không hiểu các con em của mình, cho là chúng bị Mỹ hoá, và về quan điểm chính trị, chúng chưa hay không chống cộng đủ. Và ngược lại, các thế hệ trẻ không hiểu chúng ta.

Bùi Vĩnh Phúc: Vài Suy Nghĩ Nhỏ Về Văn Và Chữ Việt, Trong Và Ngoài Nước, Kể Từ 1975
2.05.2016

Trước hết là một tâm thế lưu vong, mất mát và hoài niệm. Những sự mất mát đưa đến những chao đảo tận gốc rễ. Rồi những cố gắng hội nhập, đôi khi với sự tủi nhục, sóng đôi cùng nỗi nhớ thương, đau xót, uất ức, căm phẫn. Tất cả đều đã được trải ra trên trang giấy. Nhưng sau đó là những kinh nghiệm đối mặt với một cuộc sống mới. Kinh nghiệm này ghi những dấu ấn đặc biệt trên chân dung của con người lưu vong, xa xứ.

Tru Sa: Giấc Mơ Hóa Thạch
2.05.2016

Lịch sử vốn là một bàn cờ chính trị, chẳng ai biết mình đang chơi, đang bị chơi hay tất cả chỉ là một con cá ngựa trong ngàn vạn con cá ngựa trong chuồng, mọi nước đi phụ thuộc vào quẻ xúc xắc. Gieo được sáu, anh xuất chuồng và gieo được một, anh có quyền đá hậu. Muốn chữa khỏi vết thương dân tộc, cần phải xóa bỏ ngày này, coi đấy như một ngày bình thường trên lịch/hoặc đừng bao giờ hò reo, tiệc tùng hoang phí ngân sách trong cái ngày hòa bình được chất cao từ triệu triệu xương máu da vàng. Thế hệ tôi đã ngán lắm rồi dù công trình lớn hay pháo hoa.

Thường Quán: Không Tách Khỏi Thời Đại Mình
2.05.2016

Tôi sẽ không nói tới một số đảng viên văn nghệ bảo hoàng hơn vua, vẫn tiếp tục thanh tra, chỉ điểm, làm tay sai cho đám chính ủy. Họ cũng làm thành một bức tường thâm thấp, gây khó chịu và xấu hổ. Về câu hỏi liệu văn phong tôi có khác đi nếu không có 30 tháng tư, tôi xin nói gọn rằng chúng ta sống và viết không tách khỏi thời đại của mình, hay rộng hơn là lịch sử nhân loại mà mình học được, kinh nghiệm được.

Âu Thị Phục An: Tràn Đầy Ám Ảnh
2.05.2016

Và bây giờ vẫn vậy, bây giờ ý thức tôi vẫn tràn đầy ám ảnh, tôi cảm thấy mình không viết trong sự bình yên mà là viết với một cây dằm trong tim. Và thế là tôi không thể viết khác đi được, đó là định mệnh.

Nguyễn Tấn Cứ: Những Con Cá Đã Bị Ngộ Độc
1.05.2016

Với Cách Mạng thì tất cả những gì thuộc về quá khứ đều trở thành tội phạm – trong đó – Văn chương của Miền Nam Việt Nam là thứ tội phạm nguy hiểm nhất của chế độ. Vì chỉ có nó mới có thể làm lung lay suy nghĩ con người trước những đổi thay thời cuộc.

Trần Hữu Dũng: Điểm Danh
1.05.2016

Biến cố 30/4 tác động lên mỗi người như nỗi ám ảnh không rời, lúc đó tôi đang học năm thứ nhất, ngành nông nghiệp trường ĐH Cần Thơ. Tự mỗi tác giả đối diện với vận mệnh khắc nghiệt đất nước và có những bước rẽ số phận khác nhau

khó lòng cạo, tẩy!
1.05.2016

hạnh phúc cũng không thể nằm ngay ngắn sạch sẽ
trên vách tường mới sơn
[để che lấp những trầy trụa vô tình khi di chuyển sắp xếp những tiện nghi tối thiểu cho một tình tự mới! ]
mà lại nằm bề bộn chợ chiều trên tường vách rêu phong dơ bẩn
của thành phố triều cường bức xúc

Inrasara: Văn Chương Tan Rã
30.04.2016

Dẫu sao biến cố 30 tháng Tư đã xảy ra. Văn học người Việt phân hóa, trong đó hai mảnh to nhất: văn học trong nước và văn học người Việt hải ngoại; riêng trong nước bị phân làm hai mảnh nhỏ khác: Bắc và Nam.

Trong nước, nhà văn được “tháo” để không buộc phải kêu gào đòi giết chóc nữa, nhưng rồi bị “buộc” vào tâm [và khí] thế của kẻ thắng trận: văn chương vỡ òa với “niềm vui đại thắng” trong “ngày vĩ đại,” từ đó hàng loạt sáng tác trường ca mang tính “sử thi” cấp tập xuất hiện.

Đinh Phương: Chức Năng Bỏ-Chạy-Lấy-Người
30.04.2016

Là một trong những người vượt biển đầu tiên, tôi tới Đức năm 1979. Cái khó không phải là ngôn ngữ hoặc hòa nhập vào đời sống mới nơi quê người. Cái khó – mà cho tới nay tôi vẫn chưa vượt qua được – là sự hòa nhập vào cộng đồng người Việt của mình ở nước ngoài, từ văn hóa đối xử đến góc nhìn chính trị của tập thể, trong khi nhìn về quê hương càng ngày càng giả dối và tang thương. Bấn loạn!

Nguyễn Thị Hoàng Bắc: Vươn Lên Trong Nhiều Hoàn Cảnh
30.04.2016

30 tháng 4 khởi đầu là đau đớn, bi thương, là hận thù, tan tác, giờ đây dường như những dấu ấn ấy đã ngày một phai nhạt đề thay thế bằng những hình thành tươi tắn, tích cực và đa dạng hơn, để thấy trong căn cơ mỗi người Việt, mỗi thế hệ Việt một sức chịu đựng, một bản sắc, khả năng thích ứng, và sức mạnh vượt thoát, vươn lên trong nhiều hoàn cảnh rất hoàn cảnh…

Viết trên tàu đi Quy Nhơn
30.04.2016

Đứa bé mân mê bầu vú của người mẹ ngủ say
Một bầu sữa không bao giờ nhiễm độc
Cỏ hoa báo một điềm lành
Không ai có thể giam cầm một mặt trời của ban mai phương đông

Cung Tích Biền: Lịch Sử Không Có Chữ Nếu
29.04.2016

Tôi năm nay vừa tám mươi tuổi. Tình cờ, cũng thú vị, là con số 30 cộng với 50. Ba mươi năm, sống trẻ thơ của chín năm thuộc Pháp, và tuổi lớn qua hai mươi mốt năm Việt Nam Cộng Hòa. Và 50 năm kia, gồm 9 năm thời kháng chiến vùng Việt Minh, cộng với 41 năm dưới thời toàn trị độc đảng của Cộng sản – 1975 đến nay, 2016. Tôi tạm hiểu niềm mơ ước “Tiến lên” này.
Ràng buộc? Búa tạ, tập thể đập bảng cấm, vài mươi năm, chưa chắc đã có lối ra?

Trần Thị NgH: Nếu Đã Khác
29.04.2016
Trần Thị NgH: Nếu Đã Khác

Nếu đã khác

mình đã không thèm thử vượt biên theo ghe taxi chở mắm để bị nhốt ở Nhà Bè rồi ôm con lội bộ đi chân mất dép ra bến xe đò xin tiền ông đi qua bà đi lại cho đến khi đủ mua cái vé trở lui. Mình đã không viết về nghèo đói bệnh tật dốt nát, không kể chuyện con bị giật lồng đèn đêm Trung Thu hay chồng có nuôi rận trong người.

giọng quê vết thương Việt Nam * tần số hiện tại * tiếng kêu trong hoang địa
29.04.2016

‘Trong sa mạc, hãy mở một con đường cho Chúa,
giữa đồng hoang, hãy vạch một con lộ thẳng băng cho Thiên Chúa chúng ta.
Mọi thung lũng sẽ được lấp đầy,
mọi núi đồi sẽ phải bạt xuống,
nơi lồi lõm sẽ hoá thành đồng bằng,
chốn gồ ghề nên vùng đất phẳng phiu.
Bấy giờ vinh quang Thiên Chúa sẽ tỏ hiện…’

Đỗ Kh: Ký Ức Là Một Bổn Phận
29.04.2016

Nói lại thêm buồn. Phần riêng mình và cá nhân, tôi nghĩ là đề tài hay ý thức có thể đã khác, hay dở gì không biết được. 151 năm sau Nội chiến Hoa kỳ, đó đây vẫn còn trầm trọng chuyện màu cờ; 227 năm sau Cách mạng Pháp vẫn còn đánh giá cân nhắc đúng sai, và 300 năm sau ông Nguyễn chẳng biết sẽ có ai còn khóc. Hỏi thì phải có trả lời, phần văn phong của tôi, tôi nghĩ là chẳng có thay đổi. Tóc gió thôi bay thì dưới khăn vấn đầu vẫn là tóc, nếu tôi là một người phụ nữ Iran.

lưu diệu vân, lưu mêlan & nhã thuyên: into the gate of imagination
29.04.2016

Bài nhận định về tập thơ Poems of Lưu Diệu Vân, Lưu Mêlan & Nhã Thuyên (do Vagabond Press xuất bản) của tác giả/dịch giả Trịnh Y Thư được viết bằng Anh ngữ, và sau đó được Thái Hà chuyển sang Việt ngữ. Bài viết không chỉ đề cập đến phong cách và chủ đề sáng tác của ba tác giả nói trên, mà còn thảo luận về những tác giả Việt Nam quen thuộc, cũng như phản ảnh quan niệm riêng của Trịnh Y Thư về thơ Việt

Gió Mỗi Ngày Một Chiều Thổi- Chương 9: Bất Quá Tam
28.04.2016

Và lần thứ ba, lần không quyết tâm, không lên kế hoạch. Lão tử thần bước chậm từ ngoài ngõ thảnh thơi vào nhà, từ nhà ung dung vào phòng, từ phòng theo ra bệnh viện, rồi phóc leo lên giường hospice, lão vắt chân thảnh thơi ngồi chờ ngày nhận xác. Lâu lâu, để nhắc chừng, lão giơ búa gõ vào cạnh sườn,

Nói Chuyện Với Nhà Văn Nguyễn Thị Hoàng Bắc về Gió Mỗi Ngày Một Chiều Thổi
28.04.2016
Nói Chuyện Với Nhà Văn Nguyễn Thị Hoàng Bắc về Gió Mỗi Ngày Một Chiều Thổi

…một giọt nước tràn ly cuối cùng đã xảy ra, Tổng Biên Tập duyệt lại lần cuối, và tìm ra một cái lỗ hổng lớn mà cô BTV cấp dưới đã không nhận ra: họ yêu cầu tôi không được gọi cuộc chiến Nam Bắc VN là huynh đệ tương tàn! Bây giờ thì tôi biết họ né cái gì rồi. Dẫu sao, vẫn phục lăn cách đọc tinh vi, chi ly cực kỳ của các BTV có huấn luyện bài bản, có kinh nghiệm văn chương lẫn lột mặt nạ những tên biệt kích văn nghệ (là tôi chăng, hở trời!?)

kim thanh
27.04.2016

Như một tiếng kim thanh
tôi gửi cuốn từ điển đời tôi
vào cổ chim
trên sa mạc Úc
tôi gửi bài thơ tôi
vào môi chưa kịp nói

ĐẠO VÀ ĐỜI – HỒI ĐÁP TÁC GIẢ ĐINH PHƯƠNG
27.04.2016
ĐẠO VÀ ĐỜI – HỒI ĐÁP TÁC GIẢ ĐINH PHƯƠNG

Chữ “tà giáo” có một đặc điểm khá lý thú: Người ta không bao giờ dùng chữ nầy để diễn tả tôn giáo của chính họ cả, bất kể họ là ai và tôn giáo của họ là gì. Người ta chỉ dùng “tà giáo” cho những tôn giáo của người khác. Còn tôn giáo của họ, dĩ nhiên luôn luôn là “chính giáo”. Các “tà giáo” có những tín điều mà họ, và tôn giáo họ, cho là “xấu”.

HẤP HỐI
27.04.2016

Chàng lôi tờ báo ra ngồi đọc.

Bên ngoài mưa gì mà mưa như quỷ khóc.

Biết ơn-
27.04.2016

Người đàn bà bị say nắng với một ông bác sỹ sau khi bà đến khám bệnh. Thời gian say nắng của bà khiến cho mọi sự trở nên lộn xộn trong gia đình bà và chính bản thân bà ở tuổi gần 60.

@2006-2012 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)