|
27.07.2008 |
thư tòa soạn
Ban Biên Tập
Nhà văn Võ Hồng đã viết về Hoàng Đạo như sau:
“Linh hồn chống đối của nhóm Phong Hóa – Ngày Nay đó. Tư thái của ông phù hợp với cốt cách của những bài ông viết nhằm đả kích Chính-phủ Bảo-hộ. Ngòi bút của ông không chừa một nhà cầm quyền nào: Toàn-quyền Brévié, Thống-sứ Châtel, Khâm-sứ Graffeuil, Đốc-lý Virgitti, Vua Bảo-Đại, Thượng-thư Phạm Quỳnh, Tổng-đốc Hoàng Trọng Phu… Ông đánh thẳng, lời chỉ trích chân xác. Có chế diễu nhưng không hỗn xược. Dưới thời thực dân phong kiến, quyền chính trị nằm trong tay kẻ cầm quyền mà công nhiên chê bai chính quyền (…) Không cần nói xa nói gần, không cần úp mở, không cần mượn giọng ỡm ờ nửa bỡn nửa thiệt. Ngòi bút Hoàng-Đạo là ngòi bút có trách nhiệm, là ngòi bút vô úy….”
Nghĩ đến Hoàng Đạo là nghĩ đến lý thuyết gia kiêm bộ óc tham mưu của Tự Lực Văn Đoàn (TLVĐ). Tuy vậy chúng ta chỉ biết đến Hoàng Đạo không nhiều qua số tác phẩm đã được xuất bản và đưa vào chương trình Việt văn lớp Đệ Nhị (tức lớp 11) của Việt Nam Cộng Hòa trước 1975 như Con Đường Sáng, Tiếng Đàn, Mười Điều Tâm Niệm, Bùn Lầy Nước Đọng, Trước Vành Móng Ngựa. Dưới chế độ Việt-nam Cộng-hòa trước 1975 đã có những đánh giá sai hoặc phiến diện về Hoàng Đạo. Dưới chế độ cộng sản hiện hành, dường như có một sự lãng quên cố tình của giới phê bình văn học mỗi khi nhắc đến Tự Lực Văn Đoàn và bỏ qua vai trò cột trụ của Hoàng Đạo. Điều này cũng dễ hiểu, vì TLVĐ, hơn là một tập hợp những người làm văn chương, thực ra nhắm đến một vận động cách mạng cấp tiến về các mặt văn hóa, xã hội, chính trị, tư tưởng với mục tiêu cuối cùng là cứu quốc và giải phóng dân tộc… Và hơn ai hết, Hoàng Đạo là người thực hiện triệt để các phương thức đấu tranh chống thực dân bằng ngòi bút lẫn đời sống, một cách trực diện nhất. Trong mục tiêu gây dựng một phong trào văn hóa để tiến tới giải phóng quốc gia, những bài viết của Hoàng Đạo trên Phong Hóa và Ngày Nay là mũi nhọn khai phá nhằm trang bị kiến thức chính trị xã hội cho dân chúng, tạo một ảnh hưởng sâu rộng đến các tầng lớp sinh viên, học sinh, trí thức trẻ thời đó. Và chắc chắn, về mặt giác ngộ dân chúng, ông chính là người quan trọng giúp tạo nên những tiền đề cho cuộc cách mạng giải phóng dân tộc thập niên 1940.
(Văn 107&108 – số đặc biệt Tưởng Niệm Hoàng Đạo – 15 tháng 6, 1968)
|
|
đọc tiếp »
|
|
|
24.07.2008 |
tiểu luận
Thụy Khuê
Nói theo lối xưa, ta có thể bảo rằng văn Hoàng Đạo nói lên cái "chí" của kẻ sĩ. Chí muốn đưa dân tộc ra khỏi cảnh lầm than. Văn Hoàng Đạo có "khẩu khí" của một lãnh tụ. Cũng như thơ Nguyễn Công Trứ Vòng trời đất dọc ngang ngang dọc nói lên cái "khí" của người anh hùng.
Nhưng nếu nói theo ngôn ngữ ngày nay, ta sẽ bảo: trong vô thức của Hoàng Đạo đã tiềm ẩn một hoài vọng lớn lao: ông nhìn thấy nỗi khổ đau của dân tộc và muốn đưa dân tộc đến Con Đường Sáng, thật sự sáng, thoát giờ tứ ly đạt giờ hoàng đạo. |
|
đọc tiếp »
|
|
|
24.07.2008 |
Ký
Ng. Tuyền (Nguyễn Minh Thu)
 Ba tôi bảo mẹ tôi đi đặt cho tôi một cái thẻ ngà, trên khắc mấy chữ “ Hàn Lâm Viện Tu Tu.” Mẹ tôi kể tôi rất hãnh diện với cái thẻ ngà đó, đòi đeo suốt ngày. Ngày Tết tôi mặc áo dài gấm xanh, đeo thẻ ngà, chạy tung tăng. Khách đến chơi, có cả các quan lớn trong triều, thấy tôi diện kiểu đó bèn tò mò đọc mấy chữ khắc trên thẻ. Có người bảo nhỏ ba tôi: “Sao lại Tu Tu? Phải là Hàn Lâm Viện Biên Tu chứ!” nhưng cũng có người hiểu Ba tôi muốn chế nhạo quan trường đó thôi, và tức giận vì bị chơi khăm. |
|
đọc tiếp »
|
|
|
24.07.2008 |
truyện dài
Hoàng Đạo
 Kỳ nhân vội vàng đến gần cung kính chìa hai tay ra. Người mắt xanh bèn khạc vào tay kỳ nhân một miếng đờm lớn rồi mỉm một nụ cười chế nhạo: - Đấy! Phép tiên của ta chỉ có thế, nhà ngươi có thích thì nuốt đi. Phạm kỳ nhân định nhỡn nhìn bãi đờm, rật mình kinh hãi. Bãi đờm màu xanh, nổi lên những tia màu đỏ thắm, kể người thường trông thấy hẳn phải lợm giọng, dẫu ai bảo nuốt xong là thành tiên phật cũng không dám bỏ vào miệng. Nhưng kỳ nhân không phải là người thường, cố giương mục kỉnh để ngắm kỹ của vưu vật ấy. Thì bỗng mục kỉnh hóa ra cặp kính hiển vi, và dưới cặp kính đó, bãi đờm hóa to lên gấp bốn năm trăm lần. |
|
đọc tiếp »
|
|
|
24.07.2008 |
tin tức
Hoàng Đạo
 Ở bên này, ông giám đốc Tư pháp Duyré cũng lưu ý tới. Vừa rồi, ông có gửi một tờ thông tư cho các quan tòa, ra lệnh rằng khi có những vụ án, dẫu có lẫn người Tây và người Nam là người Âu hay người bản xứ phạm tội, đều phải xử ngang nhau hết.
Đó là một tin đáng mừng. Ở trên mặt đất Đông Dương này, công lý – nhất là công lý – cần phải công bằng, không có thể tùy màu da mà thay đổi được. Một người Pháp, hay một người Nam, đứng trước luật pháp, phải bằng đẳng nhau, mà nếu phạm tội, đều là tội nhân cả. Mạng một người Nam, tưởng cần phải trọng bằng mạng một người Pháp, hay một người Anh… Ta nên mong từ nay về sau, các tòa án nhớ lời ông giám đốc Tư pháp cho.
|
|
đọc tiếp »
|
|
|
24.07.2008 |
phóng sự
Hoàng Đạo
- Có tiền không?
- Bẩm, có sáu xu con vừa mới xin được.
Thật là vô phúc. Phải giàu từ bảy xu trở lên mới không phải là du đãng.
- Sáu xu không đủ. Ba tháng một ngày nhà pha.
Rồi từ đó, tòa xử mỗi lúc một nhanh.
Những câu hỏi, viên thông ngôn dịch như cái máy. Và cũng như làm bằng máy những câu định tội:
- Ba tháng một ngày nhà pha. |
|
đọc tiếp »
|
|
|
24.07.2008 |
xã luận
Tứ Ly
Tôi ăn cắp một con gà. Con gà của người Annam thì tôi bị họ kéo ra trước tòa Nam án. Nhưng nếu con gà ấy là con gà của người Pháp hay người Nhật, thì họ lại kéo tôi ra trước tòa án Tây. Mà điều đáng phục nhất, là cũng mang tiếng ăn cắp một con gà, mà nơi thì tôi chịu luật này, nơi thì tôi chịu luật kia, khác nhau hẳn. |
|
đọc tiếp »
|
|
|
23.07.2008 |
tiểu luận
Thụy Khuê
Khó có thể đồng ý với nhà nghiên cứu Nguyễn Văn Xuân, khi tổng kết hành trình lịch sử Việt Nam từ phong trào Duy Tân đến Tự Lực Văn Đoàn, ông cho rằng những vấn đề mà Hoàng Đạo đưa ra, chẳng có gì mới mẻ, cụ Phan, cụ Huỳnh... đều đã làm trước cả rồi! Theo ông: "Bây giờ [tức là năm 1968] người ta tìm đọc văn phẩm của Tự lực Văn Đoàn như tìm những truyện tình không hạ cấp. Thế thôi" (Nguyễn Văn Xuân, Hoàng Đạo với Con đường sáng, tạp chí Văn, Sài Gòn, số 107-108 tưởng niệm Hoàng Đạo, ra ngày 17/5/1968. Cũng trong số báo ấy có đăng bài phản bác của Thế Uyên "Đọc và đặt lại vị trí Hoàng Đạo")
|
|
đọc tiếp »
|
|
|
23.07.2008 |
nhận định
Nguyễn Mộng Giác
 Ngược lại, có những người và việc thời trẻ tôi cứ yên tâm như thế như thế, bây giờ đọc lại, mới thấy thành kiến của mình sai. Như trường hợp nhà văn Hoàng Đạo. Phải nhìn nhận là Vũ Ngọc Phan ...là nhà phê bình đã áp đặt thành kiến của mình lên nhiều thế hệ suốt nửa thế kỷ qua. Giở bộ Nhà Văn Hiện Đại, chúng ta tìm thấy ngay nhận định áp đặt của Vũ Ngọc Phan về Hoàng Đạo, cả về tác giả lẫn tác phẩm.
|
|
đọc tiếp »
|
|
|
23.07.2008 |
nhận định
Nguyễn Văn Xuân
Nếu so sánh với các tác giả đồng thời thì ông là hạng có kiến thức nào? Nói về đồn điền, phá rừng, phá rẫy, ông có vẻ nhỏ nhoi cạnh Lê Văn Trương mặc dù thời ấy, nhà văn sau này bị xem thường, có lẽ vì văn chương cẩu thả.. Nói về đồng quê, dân quê, nỗi khổ của đồng bào ta thì ông chỉ biết một cách lù mù, tổng quát bên cạnh một khối những Ngô Tất Tố, Nam Cao, Tô Hoài… Và đúng như Vũ Ngọc Phan nhận xét: “cái khuynh hướng thương xót người nghèo của Hoàng Đạo vẫn còn là cái khuynh hướng của người phú hào nghiêng mình xuống hạng thấp kém mình”.
|
|
đọc tiếp »
|
|
|
23.07.2008 |
truyện ngắn
Hoàng Đạo
 Trong lúc ấy, áo quan từ từ đặt xuống hố, tôi nghe tiếng rút dây rõ ràng trong sự yên lặng của buổi chiều. Rồi có tiếng khóc rên rỉ, đem lại một nỗi buồn mênh mông.
Mộ đã đắp xong. Đột nhiên tôi thấy những nét trắng của mấy bông huệ rung trong bóng tối, như sự xao động cuối cùng của một linh hồn sắp bị tiêu diệt. Người tôi lúc đó dễ xúc cảm như một cốc pha-lê mong manh, sẽ động vào là có tiếng vang. In sâu vào trí nhớ những chấm đỏ thẫm của hương, mùi thơm mát trong gió. |
|
đọc tiếp »
|
|
|
23.07.2008 |
phóng sự
Tứ Ly
Phần 3 và 4: Phỏng vấn các ông nghị ma và Phật Thích Ca
Mỉm cười, đức Phật đáp:
- Nếu lấy ở đời là sướng, thì cứ việc mà ở đời, còn mong đến Nát Bàn làm gì nữa. Nhưng đời là khổ...
- Nếu đời là khổ, thì quyên sinh là thượng sách?
- Nhưng còn có luân hồi, nghiệp báo. Chết đi sẽ sống lại, sống lại sẽ chết đi,...
|
|
đọc tiếp »
|
|
|
23.07.2008 |
tin tức
Hoàng Đạo
Theo đạo sắc lệnh ấy, dân bản xứ ở đất bảo hộ hay thuộc địa đều có thể vào học các trường binh bị Pháp chuyên việc huấn luyện các sĩ quan. Nhưng, lúc tốt nghiệp ra, chỉ có thể làm sĩ quan ở những nơi có lính cùng một chủng tộc với mình, mà già đời cũng chỉ thăng đén thiếu ta là cùng.
Có thế chứ! Một đại úy da vàng, dẫu tài giỏi tốt vời, cũng không thể cai quản được một anh lính da trắng. Vì một lẽ rất hợp với công lý: vì anh lính ấy da trắng. Cũng như một bác da vàng, dẫu có tài làm tướng như Thống chế Foch, cũng không thể làm được trung tá. Vì một lẽ rất hợp với đạo trời: vì bác ấy da vàng. |
|
đọc tiếp »
|
|
|
22.07.2008 |
tiểu sử
Đặng Thơ Thơ biên soạn
 Năm 1939, Nhất Linh thành lập đảng Hưng Việt, sau đổi thành Đại Việt Dân Chính. Vì đảng chủ trương công khai chống Pháp và lật đổ triều đình Huế, cuối năm 1940, Hoàng Đạo, Khái Hưng, Nguyễn Gia Trí bị Pháp bắt, bị đi an trí tại Vụ Bản thuộc Châu Lạc Sơn, tỉnh Hoà Bình (theo tiểu sử Hoàng Đạo, do gia đình soạn. Còn Nguyễn Tường Bách trong Việt Nam những ngày lịch sử và một số tài liệu khác, chép là Sơn La), mãi đến năm 1943 mới được giải về quản thúc tại Hà Nội. |
|
đọc tiếp »
|
|
|
22.07.2008 |
tiểu luận
Thụy Khuê
 Phần 1: Người trí thức dấn thân
Hoàng Đạo là một trí thức dấn thân toàn diện cả bút lẫn súng. Ông không xuống đường mà lên đường. Quân sư của Việt Nam Quốc Dân Đảng, Tường Long là Khổng Minh bên người anh bôn ba Lưu Bị, là Nguyễn Trãi cạnh Lê Lợi. Nhưng Lê Lợi thành công vì Nguyễn Trãi sống còn, Tường Tam thất bại bởi Hoàng Đạo chết sớm. |
|
đọc tiếp »
|
|
|
22.07.2008 |
lý luận
Hoàng Đạo
 Tôi không cần phải giải rõ cái mỉa mai chua chát đầy rẫy trong đạo chỉ dụ kia. Tôi không cần phải nhắc lại rằng đạo chỉ dụ ấy đã bắt các báo chí ở đây phải xin phép mới được xuất bản và phép cho xuất bản chính phủ muốn thu về lúc nào cũng được. Tôi không cần phải nói đến tệ hại của chế độ ấy, tôi đã nói đến nhiều rồi. Và chính ông cũng đã rõ. |
|
đọc tiếp »
|
|
|
22.07.2008 |
|
biên khảo
Hoàng Đạo
 Ông Montesquieu, một nhà tư tưởng Pháp về thế kỷ thứ XVIII cũng đã công nhận rằng “lập ra thuộc địa, cốt là để có nơi buôn bán có lợi hơn là buôn bán với những nước láng giềng.”
Những ý tưởng ấy đã đào tạo nên một nền chính sách riêng về thuộc-địa, người ta gọi là Thuộc-địa Ký-ước (Pacte Coloniale).
Ký ước ấy, lẽ tất nhiên, chỉ trông thấy có lợi quyền của mẫu quốc, và lợi quyền ấy, sẽ đặt lên trên hết cả mọi điều, trên cả chữ nhân đạo nữa.
|
|
đọc tiếp »
|
|
|
22.07.2008 |
phóng sự
Tứ Ly
Phần 1 và 2: Phỏng vấn Diêm Vương và Khổng Tử
Bởi nhẽ ấy, tuy có ma mà chưa ai được gặp. Riêng có tôi là khác thường: tôi có thể gặp được các cụ lớn đội mũ cánh chuồn, thời tôi cũng có thể gặp được ma (ma đây là những danh nhân đã khuất). Cho nên những lúc trà dư tửu hậu, tôi xuống chơi dưới suối vàng, đem sự mắt thấy tai nghe, ghi chép vào thiên ký sự này, ngõ hầu mong về sau người nào nối gót xuống du ngoạn cõi âm khỏi lạc đường vào chỗ chết. |
|
đọc tiếp »
|
|
|
22.07.2008 |
nhận định
Hoàng Đạo
 Mỗi năm, cứ đến tháng mười, các ông lại họp nhau một lần, bàn tán một lần, thỉnh cầu một lần, nhưng ai nấy đều có cái cảm tưởng rõ rệt rằng nếu các ông ấy không họp, thì cuộc đời nó vẫn như vậy, không khác chi chút nào. Các ông chỉ như con ruồi trong ngụ ngôn La Fontaine, bay theo cỗ xe làm ngứa tai mấy con ngựa kéo mà thôi. |
|
đọc tiếp »
|
|
|
21.07.2008 |
|
tùy bút
Huỳnh Ngọc Chiến
Thế đấy! Cái chết có thể đến đột ngột, như làn sét chớp lóe giữa trưa hè. Mà con người lại cứ luôn sống với hoang tưởng rằng bầu trời sẽ luôn luôn quang đãng! Chỉ khi đối diện với cái chết và nghe ra lời gọi của hư không, dù rất thầm thì, con người mới có cơ duyên nhận chân ra toàn bộ sự phù phiếm của kiến thức, của lợi danh và sự hư ảo của trần gian. |
|
đọc tiếp »
|
|
|
21.07.2008 |
|
truyện chớp
Nguyễn Hoài Phương
Vậy nên, khi cả nước tự nhiên dậy lên phong trào gọi hồn, tìm xương cốt mồ mả của liệt sỹ cũng như những người thiệt mạng vì chiến tranh hay vì lý do gì đó, khi chợt có người trong ban cố vấn cho lãnh đạo nẩy ra sáng kiến hay là mình cũng gọi hồn cụ lên để xin cụ một số ý kiến chỉ đạo có tính chất then chốt thì ai ai cũng nhất chí đồng tình.
|
|
đọc tiếp »
|
|
|
21.07.2008 |
thơ
Michelia
Vờ như không thấy gì cả
tôi làm một kẻ mù [lờ đi cả khuôn mặt em]
đứng trên bậc thềm
nơi đêm qua lịch sử lật nhào |
|
đọc tiếp »
|
|
|
21.07.2008 |
thơ
Nguyễn Thánh Ngã
trên con đường mòn mỏi
kiên trì
bầy kiến
đi xuyên qua mặt trăng |
|
đọc tiếp »
|
|
|
20.07.2008 |
truyện ngắn
Marisa Silver
Trần Viết Minh-Thanh
Vào năm đó của thập niên tám mươi, tôi làm nghề lái xe limo. Tôi chở khách hàng tới nơi họ muốn đến, tới phi trường, đến các buổi liên hoan cuối tuần tại môt căn nhà sang trọng nằm xa thành phố, tránh cặp mắt tò mò của hàng xóm để được lên mây với những cử thuốc phiện. Có hôm tôi thả một ông bận đồ lớn tại một khách sạn tồi tàn, nhưng xem ra thân quen với ông lắm. |
|
đọc tiếp »
|
|
|
20.07.2008 |
tin văn học
Nguyễn Thị Hải Hà
 Ngày thứ Năm July 17, 2008, Thư Viện Quốc Hội Hoa Kỳ đã tuyển chọn nhà thơ Kay Ryan làm Thi Sĩ Vinh Danh Hoa Kỳ thứ mười sáu, nối gót cựu thi sĩ vinh danh Hoa Kỳ Charles Simic và sẽ nhậm chức vào mùa thu năm nay. Chức vụ của bà là cổ võ chuyện đọc và sáng tác thơ trên lãnh thổ Hoa Kỳ. Trong chức vụ danh dự này lương một năm của bà chỉ tượng trưng--sẽ là ba mươi ngàn đô la cộng với năm ngàn đô la cho chi phí du hành. |
|
đọc tiếp »
|
|
|
20.07.2008 |
thơ
Vĩnh Phúc
Chỉ có thề sòng phẳng khi hoàn toàn tự do
lựa chọn một màu áo, miếng phô-mát loại đầu bò
một kiểu tóc, màu son môi, vị nước hoa
một niềm tin, mặt trời
chú ong chớp cánh đường bay của mình |
|
đọc tiếp »
|
|
|
20.07.2008 |
thơ
Nguyễn Tiến Đức
em đã đánh thức đá
dưới chân em
đang ngủ cả triệu năm
rồi sự im lặng |
|
đọc tiếp »
|
|
|
19.07.2008 |
truyện ngắn
Hoàng Chính
 Hắn sẽ giết nàng, giết ngay khi hắn vừa đặt chân xuống mảnh đất tự do đầy hứa hẹn này. Đâu có thể để chuyện đó xảy ra được, nhưng biết làm sao bây giờ. Thời giờ qua vùn vụt. Chỉ còn hai ngày nữa, hắn sẽ có mặt ở đây. Hắn, bằng xương bằng thịt, sẽ đi đi lại lại trong căn phòng thơm mùi nước hoa của nàng. |
|
đọc tiếp »
|
|
|
19.07.2008 |
thơ
Võ Công Liêm
Mưa kêu rêu cuộc tình
Tháng ngày chao đảo trên lưng ngựa
bờ môi thoáng vỡ trên gò ngực nở
hoa quỳ nhả hương nâu |
|
đọc tiếp »
|
|
|
19.07.2008 |
poetry
Nguyễn Đông Nhật
translated by Nguyễn Thị Hải Hà
passing midlife
I realize this: love
in fact is like
the form of a dream |
|
đọc tiếp »
|
|
|
18.07.2008 |
truyện ngắn
Nguyễn Hòa Trước
 Con phố nhễ nhại. Gợi tình như cô gái vừa bước lên từ hồ bơi. Tôi tự trách lúc đi quên mang áo mưa. Khi khởi hành, trời còn khô ráo. Nhưng mấy nhóm không gian tăm tối chung quanh, những bức thông điệp không vui phải nhắc tôi điều gì chứ? Tôi bực mình vì sơ sót. Đi với cô, tôi muốn nhìn và tiên liệu hết cả. Tự biết chẳng vạm vỡ gì, nhưng tôi vẫn muốn được là tán dù giương hết độ kẽm che bọc cho cô. |
|
đọc tiếp »
|
|
| | << Đầu < Trước 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Kế > Cuối >>
| | Kết Quả 1 - 51 của 1631 |
Thúc đẩy sự cảm thông và chấp nhận những dị biệt bắt nguồn từ văn hóa, ngôn ngữ, phái tính, màu da, tín ngưỡng, và chính kiến qua các hình thái văn học nghệ thuật •
Promoting the awareness and acceptance of cultural, language, gender, religious and political differences through literary and artistic expressions
|
