Bốn mươi năm trước, họa sĩ Hoa Kỳ Jaspers Johns đã phát biểu khuynh hướng chính trị của ông trong bức tranh áp phích Moratorium (Đình Chiến). Jaspers Johns vẽ lá cờ Mỹ, thay vì với màu sắc truyền thống đỏ, xanh lơ và trắng, thì lại dùng màu xanh của “chiến rừng Việt Nam” và màu đất nung của “chất độc da cam và thân phận da vàng.” Vòng tròn trắng ở tâm điểm của tranh tượng trưng cho lỗ thủng từ một viên đạn. Trong tuần lễ trước ngày lễ độc lập (mùng 4 tháng 7) thứ 233 của Hoa Kỳ, bức Đình Chiến của Jaspers Johns vẫn còn đầy vẻ thách thức. Màu xanh của lá cờ có lẽ cũng ám chỉ màu xanh của đô la, và màu vàng là màu dầu hỏa hay là nỗi trầm cảm tập thể của dân chúng Hoa Kỳ trước những bất trắc thời sự và kinh tế ở đầu thế kỷ 21?
Tuy nhiên, màu sắc hữu cơ trong bức áp phích của Jaspers Johns cũng hàm súc khái niệm linh hoạt, vượt thời gian và không gian của nghệ thuật và văn chương phản kháng. Trong tuần này, hầu hết những tác phẩm đóng góp, từ bài “Tôi thấy là sự thật” của Khaly Chàm, “Mật Ngôn” của Lê Huỳnh Lâm, “Ra mắt sách” của Lê Anh Hoài, “Xương rồng” của Nguyễn Hoài Phương, “Anh làm gì với tiếng hát em” của Nguyễn Tiến Đức, “Trời Châu Phi” của Kojo Laing (bản dịch Lê Đình Nhất Lang), v.v… đều thấm đượm nhiều u uẩn, bứt rứt, như những đợt sóng ngầm trước (một hứa hẹn của) mùa nổi loạn công khai. Tương tự, bài phỏng vấn với nhà biên khảo Ban Mai cũng đưa ra một câu hỏi đáng suy ngẫm, có đúng rằng, “Trong lãnh vực văn học nghệ thuật, chiến tranh chỉ là một thi pháp (poetics)”? Nói cách khác, ngôn ngữ nghệ thuật có còn giữ được phẩm chất văn chương hay hội họa qua cách phân tích vượt ra ngoài khuôn khổ của chính nó?
“[Người Việt] làm việc giỏi, chịu khó, tốt bụng, rộng rãi và hiếu khách. Nhưng hay bè cánh, ăn cắp vặt, và nói dối.” Tôi lặp lại cái kết luận của anh bạn, kịp lúc nhìn thấy mặt Hằng xám lại. Tôi đã không lường được phản ứng dữ dội của cô. Hằng kết tội tôi xúc phạm, kỳ thị dân tộc cô.
Những lưỡi trủy thủ vẫn còn, và còn thêm cả hơi cay và vòi rồng
Đức Quán Thế Âm vẫn còn ngự trên đỉnh Potala
hay đã vân du cùng nhục thân của Ngài khắp năm châu
Ta vớ phải sự lạnh lùng trong hốc thẳm thi nhân
những câu thơ lỡ làng ….
Tôi ào vào tôi tiếng khóc tái sinh
Tôi trở về với chính tôi sau cuộc đời của em
Như một lần thách đố.
… Và, với người Khmer dưới thời Sihanouk, họ cũng cho rằng chính sách tuyệt diệu hơn cả là ở giữa, mặc cho các cường lực bên ngoài tranh giành, chống đối nhau. Họ tự phụ ngầm với cái khôn ngoan của Apsara Tilottama mà học tự cho là đã nắm chắc được; nhưng bề ngoài, biện bạch một cách khiêm tốn hơn, Sihanouk nói với mọi người “Khi hai con voi đang xung đột thì con kiến chỉ biết đứng ngoài mà ngó chứ còn làm gì hơn được!”
Với cái dáng vẻ bề ngoài tưởng chừng như khá giả, giàu có, ấm êm, hạnh phúc ấy, nó lại là niềm đau vô bờ, là những mặc cảm tội lỗi không dứt của những tâm hồn chơn chất quê mùa, của những bậc làm cha mẹ, của những cô dâu hay họ hàng của họ mà không ai có thể đếm được hết biết bao nỗi đoạn trường
Một khi vào bão,
Châu Phi bị túm trong một vũ khúc của những bé gái đi lạc,
chúng gặp nhau để làm tâm tưởng tôi lang thang
vào những nơi các cội rễ đột nhiên
thưa hơn sợi dây cột chúng.
Tôi ý thức rồi hành lang phận núi bất ổn
Nổi loạn quyền dân chủ bằng mùa động đất
soi phía dười từng lớp lông lá năng lượng
Núi dồi dào phun nóng dòng kinh nguyệt.
Tại sao lại là xương rồng nhỉ? Chắc chắn chẳng ai có thể trả lời dù một phần của câu hỏi ấy. Kể cả các nhà thơ và bọn trẻ con. Kể cả các nhà hiền triết, các nhà thông thái. Xương rồng là xương rồng. Thế thôi. Và có thể sinh tồn, có thể phát triển trên bất kỳ miền đất nào.
Đại vương hãy thi hành hạ sách trị quốc. Hạ sách là quan lại bóc lột cho dân hết đường sống, bán tài nguyên của đất nước, bán đất của tổ tiên đi, vay của nước ngoài về chia nhau. Phần thừa thì đem cứu tế cho dân.»
Anh và em rất yêu
Dòng sông một thời
Soi những đuờng bay đêm
Của bầy vạc tan tác
![Ngó tr[đ]ời ♦ Trong ngôi nhà khác](http://damau.org/wp-content/themes/arthemia-premium/scripts/timthumb.php?src=http://damau.org/wp-content/uploads/bientap/NgtriTrongnginhkhc_EDF/dalisignalofanguish_thumb.jpg&w=80&h=80&zc=1&q=100)
ngửa người giương hai cánh mũi hít lấy
hít để.
… bấy giờ mới vuốt vuốt tự hỏi- vì lẽ gì không tạ ơn trời đất khi còn mở mắt lên được mỗi sáng nhỉ? rồi phát rùng mình buông xả hết.
Việc bóc tách từ ngữ, câu văn ra khỏi chỉnh thể văn bản nghệ thuật, để nghiên cứu dưới góc nhìn chính trị lấy lịch sử ra chứng minh là việc làm trái với học thuật…. Một cuộc chiến tranh có thể mang tính chính nghĩa hay phi nghĩa; nhưng một tác phẩm viết về chiến tranh thì chỉ có vấn đề hay hoặc dở mà thôi.
Về lãnh thổ, các dân tộc thiểu số ở Miến choán một nửa diện tích đất đai (rải ra ở Nam và Đông Nam), nhưng về dân số chỉ chiếm 20%. Người Karen đông đảo nhất gồm khoảng ba triệu, còn những nhóm khác ít hơn như Shan (Thái) 1,5 triệu, Chin và Kachin một triệu.
tôi mất tôi từ chỗ mốt mai ….
tiếng trống da người
tiếng tù và thời đẽo đá …
lật ngửa bàn tay thấy toàn lịch sử!!!
mà úp bàn tay thì lịch sử hoang mang.
tôi đang thấy tôi
lắp bắp những câu thần chú phép phù
vịn níu hình ảnh yêu ma chập chờn hư ảo
đến khi tôi rơi
Cả người, cả chó phải thấm nhiễm tất thảy những điều ông Khê nói ra. Lời ông thốt ra là lời của vị thống soái. Người ta bảo, lúc tập dợt ở nhà, ông Khê chỉ ăn bận bình thường. Nhưng khi đem quân vào rừng, thì ông Khê cổ đeo tù và, đầu chít khăn vải, áo quần cộc, có đai cột bụng, cả khăn áo đều màu lá rừng.
Kiêm Thêm với lối nói chữ dài ra, thưỡn ra, vừa “làm đày” yêu bánh nậm, vừa đài cát thông thạo sấm trạng Trình, mới nghe thì quái “dị” nhưng nghe lại thì “ngồ ngộ” làm răng! Chỉ có Huế mới vừa “tứ chi” liền theo với “tay chân,” mới “ nhận giải thưởng” mà “VỀ ĐỦ THỨ”. Đủ thứ là thứ chi rứa? Theo thường lối ấy chỉ có trong cách “noái chuyện” chứ không trong thi ca.
Tôi là kẻ lưu dân trở về thăm Huế
Có nhận ra tôi không Kiêm Thêm đây
Đổi dáng thay hình mọi điều có khác
Huế không nhận ra tôi thật quá không ngờ
Trước đó, cũng một nhà thơ có tiếng, cũng là một chức sắc văn nghệ, cũng thao thao. Ông nói duyên dáng, cuốn hút, nhưng những gì ông nói chỉ sau hai phút đã rơi vào quên lãng.
tôi vẫn tin thời gian sẽ làm con người thành chuyện phù du
vậy mà không ngờ
đến hôm nay
tự dưng tôi trào nước mắt
14-04-2009
giọt nước mắt này
đã 38 tuổi
Thật ra, lần này tôi đã sử dụng loại nồi cơm điện đặc biệt, lưu hành qua nhiều đời, chuyên tái tạo những sản phẩm chết. Nhưng, trên đời này có chuyện gì mà không xảy ra, nếu như bạn biết rằng sự xuất hiện của tôi cũng tương tự như câu chuyện của những chú bò này. Chính tôi cũng bước ra từ cuộc thí nghiệm của kẻ điên rồ thích ăn thịt người chết.
M – N và Z