stunning-historical-photos-of-vietnam-recreated-today

30 tháng Tư 1975, thời điểm xóa bỏ biên giới địa lý đã chia đôi Việt Nam từ Hiệp Định Geneva 1954, nhưng đó là biên giới duy nhất mà biến cố lịch sử này có thể xóa bỏ. Tất cả những gì còn lại liên quan đến đất nước Việt Nam đều bị nhát chém 30 tháng Tư chia thành hai phần: trước và sau 1975. Căn nhà này, cây cầu kia xây trước/sau 75; bác sĩ, kỹ sư, luật sư ấy, chuyên viên nọ tốt nghiệp trước/sau 75, bản nhạc này, tác phẩm hội họa, văn chương kia ra đời trước/sau 75; nền y tế trước/sau 75; nền giáo dục trước/sau 75; cách cư xử trước/sau 75; nếp suy nghĩ trước/sau 75; con người trước/ sau 75…

Chẳng những thế, 30 tháng Tư còn vạch ra một ranh giới mới: người Việt trong/ngoài nước.

30 tháng Tư năm nay, Da Màu gửi một câu hỏi duy nhất đến những người cầm bút trong và ngoài nước, khởi viết trước và sau 75, đã từng băng mình qua lửa đạn hay mới chỉ thấy chiến tranh trên màn hình máy vô tuyến… như một chuyên đề thu hẹp, để tìm hiểu xem ngày 30 tháng Tư thứ 41 đã đem lại gì cho đất nước nói chung và cho văn chương tiếng Việt nói riêng:

Dù muốn dù không, chúng ta cũng không thể phủ nhận rằng biến cố 30 tháng Tư đã tạo nên những ranh giới vô hình: ranh giới thời gian giữa văn chương trước và sau 1975, cũng như ranh giới không gian trong và ngoài nước. Theo ý riêng của tác giả, biến cố này đã (và đang) đem lại những ràng buộc hay tháo gỡ nào trên nền văn học Việt Nam. Và nếu không có biến cố này, văn phong/đề tài/ý thức trong sáng tác của tác giả sẽ khác với bây giờ không, và nếu có, khác như thế nào?

Chúng tôi cảm ơn các tác giả đã nhiệt tình trả lời phỏng vấn do Lưu Diệu Vân phụ trách và mời quý độc giả cùng theo dõi và chia sẻ câu trả lời của mình.

Chào mừng bạn đọc đến với tạp chí văn chương Da Màu
Inrasara: Văn Chương Tan Rã
30.04.2016

Dẫu sao biến cố 30 tháng Tư đã xảy ra. Văn học người Việt phân hóa, trong đó hai mảnh to nhất: văn học trong nước và văn học người Việt hải ngoại; riêng trong nước bị phân làm hai mảnh nhỏ khác: Bắc và Nam.

Trong nước, nhà văn được “tháo” để không buộc phải kêu gào đòi giết chóc nữa, nhưng rồi bị “buộc” vào tâm [và khí] thế của kẻ thắng trận: văn chương vỡ òa với “niềm vui đại thắng” trong “ngày vĩ đại,” từ đó hàng loạt sáng tác trường ca mang tính “sử thi” cấp tập xuất hiện.

Đinh Phương: Chức Năng Bỏ-Chạy-Lấy-Người
30.04.2016

Là một trong những người vượt biển đầu tiên, tôi tới Đức năm 1979. Cái khó không phải là ngôn ngữ hoặc hòa nhập vào đời sống mới nơi quê người. Cái khó – mà cho tới nay tôi vẫn chưa vượt qua được – là sự hòa nhập vào cộng đồng người Việt của mình ở nước ngoài, từ văn hóa đối xử đến góc nhìn chính trị của tập thể, trong khi nhìn về quê hương càng ngày càng giả dối và tang thương. Bấn loạn!

Nguyễn Thị Hoàng Bắc: Vươn Lên Trong Nhiều Hoàn Cảnh
30.04.2016

30 tháng 4 khởi đầu là đau đớn, bi thương, là hận thù, tan tác, giờ đây dường như những dấu ấn ấy đã ngày một phai nhạt đề thay thế bằng những hình thành tươi tắn, tích cực và đa dạng hơn, để thấy trong căn cơ mỗi người Việt, mỗi thế hệ Việt một sức chịu đựng, một bản sắc, khả năng thích ứng, và sức mạnh vượt thoát, vươn lên trong nhiều hoàn cảnh rất hoàn cảnh…

Cung Tích Biền: Lịch Sử Không Có Chữ Nếu
29.04.2016

Tôi năm nay vừa tám mươi tuổi. Tình cờ, cũng thú vị, là con số 30 cộng với 50. Ba mươi năm, sống trẻ thơ của chín năm thuộc Pháp, và tuổi lớn qua hai mươi mốt năm Việt Nam Cộng Hòa. Và 50 năm kia, gồm 9 năm thời kháng chiến vùng Việt Minh, cộng với 41 năm dưới thời toàn trị độc đảng của Cộng sản – 1975 đến nay, 2016. Tôi tạm hiểu niềm mơ ước “Tiến lên” này.
Ràng buộc? Búa tạ, tập thể đập bảng cấm, vài mươi năm, chưa chắc đã có lối ra?

Trần Thị NgH: Nếu Đã Khác
29.04.2016
Trần Thị NgH: Nếu Đã Khác

Nếu đã khác

mình đã không thèm thử vượt biên theo ghe taxi chở mắm để bị nhốt ở Nhà Bè rồi ôm con lội bộ đi chân mất dép ra bến xe đò xin tiền ông đi qua bà đi lại cho đến khi đủ mua cái vé trở lui. Mình đã không viết về nghèo đói bệnh tật dốt nát, không kể chuyện con bị giật lồng đèn đêm Trung Thu hay chồng có nuôi rận trong người.

giọng quê vết thương Việt Nam * tần số hiện tại * tiếng kêu trong hoang địa
29.04.2016

‘Trong sa mạc, hãy mở một con đường cho Chúa,
giữa đồng hoang, hãy vạch một con lộ thẳng băng cho Thiên Chúa chúng ta.
Mọi thung lũng sẽ được lấp đầy,
mọi núi đồi sẽ phải bạt xuống,
nơi lồi lõm sẽ hoá thành đồng bằng,
chốn gồ ghề nên vùng đất phẳng phiu.
Bấy giờ vinh quang Thiên Chúa sẽ tỏ hiện…’

Đỗ Kh: Ký Ức Là Một Bổn Phận
29.04.2016

Nói lại thêm buồn. Phần riêng mình và cá nhân, tôi nghĩ là đề tài hay ý thức có thể đã khác, hay dở gì không biết được. 151 năm sau Nội chiến Hoa kỳ, đó đây vẫn còn trầm trọng chuyện màu cờ; 227 năm sau Cách mạng Pháp vẫn còn đánh giá cân nhắc đúng sai, và 300 năm sau ông Nguyễn chẳng biết sẽ có ai còn khóc. Hỏi thì phải có trả lời, phần văn phong của tôi, tôi nghĩ là chẳng có thay đổi. Tóc gió thôi bay thì dưới khăn vấn đầu vẫn là tóc, nếu tôi là một người phụ nữ Iran.

lưu diệu vân, lưu mêlan & nhã thuyên: into the gate of imagination
29.04.2016

Bài nhận định về tập thơ Poems of Lưu Diệu Vân, Lưu Mêlan & Nhã Thuyên (do Vagabond Press xuất bản) của tác giả/dịch giả Trịnh Y Thư được viết bằng Anh ngữ, và sau đó được Thái Hà chuyển sang Việt ngữ. Bài viết không chỉ đề cập đến phong cách và chủ đề sáng tác của ba tác giả nói trên, mà còn thảo luận về những tác giả Việt Nam quen thuộc, cũng như phản ảnh quan niệm riêng của Trịnh Y Thư về thơ Việt

Gió Mỗi Ngày Một Chiều Thổi- Chương 9: Bất Quá Tam
28.04.2016

Và lần thứ ba, lần không quyết tâm, không lên kế hoạch. Lão tử thần bước chậm từ ngoài ngõ thảnh thơi vào nhà, từ nhà ung dung vào phòng, từ phòng theo ra bệnh viện, rồi phóc leo lên giường hospice, lão vắt chân thảnh thơi ngồi chờ ngày nhận xác. Lâu lâu, để nhắc chừng, lão giơ búa gõ vào cạnh sườn,

Nói Chuyện Với Nhà Văn Nguyễn Thị Hoàng Bắc về Gió Mỗi Ngày Một Chiều Thổi
28.04.2016
Nói Chuyện Với Nhà Văn Nguyễn Thị Hoàng Bắc về Gió Mỗi Ngày Một Chiều Thổi

…một giọt nước tràn ly cuối cùng đã xảy ra, Tổng Biên Tập duyệt lại lần cuối, và tìm ra một cái lỗ hổng lớn mà cô BTV cấp dưới đã không nhận ra: họ yêu cầu tôi không được gọi cuộc chiến Nam Bắc VN là huynh đệ tương tàn! Bây giờ thì tôi biết họ né cái gì rồi. Dẫu sao, vẫn phục lăn cách đọc tinh vi, chi ly cực kỳ của các BTV có huấn luyện bài bản, có kinh nghiệm văn chương lẫn lột mặt nạ những tên biệt kích văn nghệ (là tôi chăng, hở trời!?)

kim thanh
27.04.2016

Như một tiếng kim thanh
tôi gửi cuốn từ điển đời tôi
vào cổ chim
trên sa mạc Úc
tôi gửi bài thơ tôi
vào môi chưa kịp nói

ĐẠO VÀ ĐỜI – HỒI ĐÁP TÁC GIẢ ĐINH PHƯƠNG
27.04.2016
ĐẠO VÀ ĐỜI – HỒI ĐÁP TÁC GIẢ ĐINH PHƯƠNG

Chữ “tà giáo” có một đặc điểm khá lý thú: Người ta không bao giờ dùng chữ nầy để diễn tả tôn giáo của chính họ cả, bất kể họ là ai và tôn giáo của họ là gì. Người ta chỉ dùng “tà giáo” cho những tôn giáo của người khác. Còn tôn giáo của họ, dĩ nhiên luôn luôn là “chính giáo”. Các “tà giáo” có những tín điều mà họ, và tôn giáo họ, cho là “xấu”.

HẤP HỐI
27.04.2016

Chàng lôi tờ báo ra ngồi đọc.

Bên ngoài mưa gì mà mưa như quỷ khóc.

Biết ơn-
27.04.2016

Người đàn bà bị say nắng với một ông bác sỹ sau khi bà đến khám bệnh. Thời gian say nắng của bà khiến cho mọi sự trở nên lộn xộn trong gia đình bà và chính bản thân bà ở tuổi gần 60.

chiến ca * oa. và đội
27.04.2016

tàn tro mẹ chưa nguôi
biển chịu trận
những ngày luân chiến xa phương
một ngọn đồi đăng cai hồng trần chiếm lĩnh
đầu thai lính lệ

Đạo Và(o) Đời: Bổ Khuyết và Hồi Đáp Những Góp Ý Trên Da Màu
26.04.2016
Đạo Và(o) Đời: Bổ Khuyết và Hồi Đáp Những Góp Ý Trên Da Màu

Nhờ đọc [các] bài phản hồi, tôi chợt nghĩ ra một ý niệm hy vọng có thể giúp chúng ta phân biệt rõ ràng hơn: (a) mối liên hệ Đạo-Đời, đối với Giáo Hội, là mối tương quan giữa đời sống tâm linh và thực tại của mỗi người; (b) đối với Xã Hội, là mối tương quan giữa tổ chức tôn giáo và tổ chức chính trị trong đời sống con người.

TỪ ĐÂY…
25.04.2016

Tôi phải như vậy, phải tự cứu chữa, giữ thăng bằng cho cuộc sống mình một cách lặng lẽ âm thầm. Một kẻ trưởng thành không cho phép mình yếu mềm, không cho phép mình nương tựa vào bất cứ ai, vào bất cứ gì…

Gió Mỗi Ngày Một Chiều Thổi- Chương 8: Vàng Hương
24.04.2016

Chuyến cruise du hành trên biển Đông Nam Á trong lịch trình mười sáu ngày có một ngày con tàu sẽ ghé vào làng của tôi (trong tờ quảng cáo du lịch quốc tế, thành phố ấy được coi là một làng, visit to Nhatrang village, Vietnam for one day/sẽ ghé thăm làng Nhatrang, Vietnam một hôm…)

Tôi gọi điện giữ vé, rồi huỷ bỏ.

căn nhà X thuở kia
22.04.2016

Trong sương khuya buốt dậy nỗi nhớ
Những thằng bạn thân bặt tin
Những đứa con gái không hình dáng mặt mũi
Cha mẹ anh em
Đèn bến sông thì mờ giấc ngủ thì vội vàng
Như hắn cần sống như hắn cần chết
Như cành khô rớt vội trên ghế giá băng.

Tĩnh vật
22.04.2016
Tĩnh vật

Sao nó nằm ở đây nhỉ? Thế nằm chênh vênh, như muốn rớt: một nỗi chờ đợi lặng lẽ. Nói chung thì thẩu hư cấu trong tranh và soong chảo ngoài đời tuy có đôi chút gần gũi mà thực ra vẫn muôn vàn xa cách. Chúng nằm ở hai thế giới hoàn toàn khác nhau.

tuyệt tự tháng tư
21.04.2016

Nắng buồn thương nhớ rừng xưa
Một cơn xuống tóc mọc chùa núi tu

tuồng * tiếng rên của cội
21.04.2016

người trò còn đang hỏi người thầy “tại sao thầy ưa mày
mò . . .” khi đó người thầy ngủ gật
chiếc mành cửa sổ bị gió giập tạo ra thứ âm thanh
nghe như tiếng lúa rơi vào chén sành

XOAY QUANH CHUYỆN ĐẠO VÀ(O) ĐỜI
21.04.2016
XOAY QUANH CHUYỆN ĐẠO VÀ(O) ĐỜI

Nên tách rời đạo với quyền lực nhưng không nên tách rời đạo với đời. Nếu “được phép” không bị tách rời, các tôn giáo (nhấn mạnh không phải tà giáo) nên được thúc đẩy vào đời với kinh bổn của họ. Tôn giáo sẽ đóng góp rất lớn cho nền đạo đức của xã hội, đơn giản vì nó dậy con người hướng thiện từ trong tâm linh (để mà có lương tâm).

Gió Mỗi Ngày Một Chiều Thổi- Chương 7: Cá Xanh
21.04.2016

Nơi bậu cửa sổ treo màn màu xanh, nắng buổi chiều, trong cái ly thuỷ tinh nở ra theo hình hoa huệ, con cá lạ vi xanh, mắt xanh biếc, đang uyển chuyển không ngớt lượn lên lượn xuống. Một con duy nhất.

Thấy tôi chăm chú, hoạ sĩ nói:

“Cá thiệt đó, không phải giả đâu!”

hẻm
20.04.2016

Hẻm này
Tối
Không đèn
Và nay có đèn
Không ai thấy ai
Đèn là vật thắp sáng
Chứ không sưởi ấm những lồng ngực quên trái tim lười không đánh thức dầu một tiếng thình con con

Trò chuyện với nhà thơ Lưu Diệu Vân tại Toronto, Canada
19.04.2016
Trò chuyện với nhà thơ Lưu Diệu Vân tại Toronto, Canada

Có lúc tôi mỉm cười, Lưu Diệu Vân viết duyên dáng của người đàn bà tỉa chữ như đang tỉa từng bông hoa để cắm trong chiếc bình, chi tiết và cầu kỳ trong cái dữ dội của sáng tạo. Có lúc tôi căng thẳng nhìn vào chữ của chị vì nó vượt ngoài ý niệm và khái niệm

tựa đề. ghi sau khi viết xuống * cách thở của những vì sao * tượng hình
19.04.2016

khi định thần nhắm mắt
tôi tưởng anh nhập vào vùng tối
tri thức mênh mang
nhưng chính cái chú mục
đẩy giạt anh ra vùng bao la ánh sáng
có gì giữa tranh tối và sáng
vạch thẳng đứng
như nhát dao áp sát lưng quần

Những khúc rời cho thành phố
19.04.2016

Hốt từng cát bụi
dựng lên thiên đường
xứ sở đáng thương
giờ đang phá sản.

còn bao cái đẹp
tồn tại nơi này
hay mờ mờ thấy
trên miệng đĩ dầy.

Gió tiêu chảy
mây mảnh sành
trăng lưu manh.

@2006-2012 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)